Handleiding gogo account

versie 2.1


Inhoudsopgave

1. Inleiding
1.1. Over dit project
1.2. Licentie informatie
1.3. License information
1.4. Auteur
2. Introductie
2.1. Waarom een nieuw boekhoudprogramma schrijven?
2.2. Eigenschappen van gogo account
3. Installatie en opstarten
3.1. Downloaden gogo account
3.2. Starten gogo account
3.3. Gogo account zelf bouwen
4. Een boekhouding creëren
4.1. Inleiding
4.2. Algemene instellingen
4.3. Posten voor balans en resultatenrekening
4.4. Journalen toevoegen
5. Relaties
5.1. Introductie
5.2. Relaties aanmaken
6. Facturen
6.1. Introductie
6.2. Aanmaken facturen
6.3. Overzicht facturen
6.4. Afdrukken facturen
6.5. Journaalpost voor betaling van een factuur
7. Afsluiten boekhouding
7.1. Introductie
7.2. Afsluiten van de boekhouding

Hoofdstuk 1. Inleiding

1.1. Over dit project

Als penningmeester van een kleine sportvereniging heb ik een aantal gratis en een commercieel boekhoudprogramma geëvalueerd. Geen van deze programma's voldeed aan mijn eisen.

Uit frustratie hierover ben ik begonnen aan mijn eigen boekhoudprogramma dat inmiddels is uitgegroeid tot gogo account. Ik heb met gogo account al vijf jaar de boekhouding van mijn sportvereniging op orde gehouden.

1.2. Licentie informatie

gogo account, een eenvoudig boekhoudprogramma

Auteursrecht (C) 2011 Sander Kooijmans

Dit programma is vrije software: je mag het herdistribueren en/of wijzigen onder de voorwaarden van de GNU Algemene Publieke Licentie zoals gepubliceerd door de Free Software Foundation, onder versie 3 van de Licentie.

Dit programma is gedistribueerd in de hoop dat het nuttig zal zijn maar ZONDER ENIGE GARANTIE; zelfs zonder de impliciete garanties die GEBRUIKELIJK ZIJN IN DE HANDEL of voor BRUIKBAARHEID VOOR EEN SPECIFIEK DOEL. Zie de GNU Algemene Publieke Licentie voor meer details.

Je hoort een kopie van de GNU Algemene Publieke Licentie te hebben ontvangen samen met dit programma. Als dat niet het geval is, zie http://www.gnu.org/licenses/.

1.3. License information

gogo account, a simple bookkeeping program

Copyright (C) 2011 Sander Kooijmans

This program is free software: you can redistribute it and/or modify it under the terms of the GNU General Public License as published by the Free Software Foundation, either version 3 of the License.

This program is distributed in the hope that it will be useful, but WITHOUT ANY WARRANTY; without even the implied warranty of MERCHANTABILITY or FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE. See the GNU General Public License for more details.

You should have received a copy of the GNU General Public License along with this program. If not, see http://www.gnu.org/licenses/.

1.4. Auteur

Gogo account is geschreven door Sander Kooijmans. Als je vragen hebt of een bug hebt ontdekt, neem dan contact op met de auteur via een e-mail naar .

Voor nieuwe versies van gogo account kun je het beste af en toe eens kijken op de website van Sander: http://www.gogognome.nl/nl

Hoofdstuk 2. Introductie

2.1. Waarom een nieuw boekhoudprogramma schrijven?

Sinds 2006 ben ik penningmeester van Volleybalverening Set Up uit Loon op Zand. Ik heb destijds een aantal bestaande boekhoudprogramma's bekeken. Een commercieel programma en een aantal gratis programma's. Geen enkel van de programma's die ik bekeken had voldeden aan mijn eisen:

  • Het programma moet klein klein zijn wat betreft geheugen gebruik en gebruik van de harde schijf.
  • Het programma moet eenvoudig in gebruik zijn.
  • Het programma moet bedoeld zijn voor kleine boekhoudingen.

Uit frustratie hierover ben ik begonnen aan mijn eigen boekhoudprogramma. Ik heb het programma inmiddels vijf jaar gebruikt voor de boekhouding van onze volleybalvereniging die uit ongeveer 60 leden bestond.

Het boekhoudprogramma is ook prima bruikbaar om de financiën van je huishouden op een rij te zetten.

2.2. Eigenschappen van gogo account

Gogo account heeft de volgende eigenschappen:

  • Zelf te definiëren posten
  • Journaal
  • Balans en resultatenrekening
  • Relaties die als debiteur of crediteur kunnen fungeren
  • Facturen

Hoofdstuk 3. Installatie en opstarten

3.1. Downloaden gogo account

Om gogo account te installeren heb je een ZIP-bestand nodig dat gedownload kan worden van http://www.gogognome.nl/nl/gogoaccount.html. Het bestand heet gogoaccount.zip.

Ik ga ervanuit dat de lezer in staat is om het ZIP-bestand uit te pakken. Het ZIP-bestand bevat alle broncode om zelf het programma te bouwen. De meeste lezers zullen niet geïnteresseerd zijn in het zelf bouwen van het pogramma. Daarom is het gebouwde programma ook opgenomen in het ZIP-bestand.

Het bestand gogoaccount.jar dat onderdeel is van het ZIP-bestand is het eigenlijke programma. Dit is het enige bestand dat je nodig hebt om gogo account te gebruiken.

3.2. Starten gogo account

In Windows en de meeste Linux-distributies kan gogo account worden opgestart door te dubbelklikken op het bestand gogoaccount.jar.

Gogo account start op met de Engelstalige gebruikersinterface. Het programma kan ook in het Nederland worden opgestart. Dit kan op verschillende manier gerealiseerd worden.

Vanuit een command prompt (Windows) of shell (Linux) kan gogo account worden gestart met Nederlandse gebruikersinterface met het commando:

      java -jar gogoaccount.jar -lang=nl
      

In Windows kan op de volgende manier een snelkoppeling worden gemaakt naar een Nederlandstalige versie van gogo account:

  1. In Windows Verkenner, rechtsklik op gogoaccount.jar. Een snelkoppeling wordt hiermee aangemaakt.

  2. Rechtsklik deze snelkoppeling en kies Eigenschappen.

  3. Voeg voor de bestemming toe: java -jar.

  4. Voeg achter de bestemming toe: -lang=nl.

  5. Klik op het tabblad Algemeen en wijzig de naam van de snelkoppeling in gogo account

  6. Klik op OK.

Na het opstarten verschijnt het volgende scherm:

3.3. Gogo account zelf bouwen

Deze sectie is bedoeld voor de enkele lezer die besluit om gogo account zelf te bouwen op basis van de broncode.

Gogo account is geschreven in Java Standard Edition 6. Een Maven POM-bestand is onderdeel van het ZIP-bestand. Met Maven 3 kan gogo account gecompileerd worden en kan tevens gogoaccount.jar worden gegenereerd.

De belanrgrijkste targets van het build script zijn:

compile

Compileert gogo account.

install

Maakt gogoaccount.jar.

clean

Verwijdert alle bestanden die gegenereerd zijn door de andere targets.

run

Start het gogo account op.

Hoofdstuk 4. Een boekhouding creëren

4.1. Inleiding

Stel je voor: je bent penningmeester van sportvereniging "Zet 'm op". In dit hoofdstuk laat ik zien hoe je een administratie opzet voor deze vereniging.

4.2. Algemene instellingen

Kies in het menu "Bestand" voor de optie "Nieuwe boekhouding...". Het volgende scherm verschijnt:

Verander nu de omschrijving in iets wat duidelijk maakt dat de boekhouding voor "Zet 'm op" is.

De startdatum is de startdatum van het boekjaar. Gogo account vult hier standaard 1 januari van het huidige jaar in.

De munteenheid staat standaard op EUR, wat een afkorting is van EURO. Wil je een andere munteenheid gebruiken, vul dan hier de code in van de munteenheid op basis van de ISO 4217 standaard. Zie bijvoorbeeld http://nl.wikipedia.org/wiki/ISO_4217 voor een overzicht van afkortingen.

4.3. Posten voor balans en resultatenrekening

De volgende stap is om de posten van de balans en de resultatenrekening toe te voegen. Druk op de knop "Toevoegen post...". Het volgende scherm verschijnt:

Iedere post heeft een id, omschrijving en een type. Het id is een nummer. Iedere post moet een uniek id hebben. Welke nummers je gebruikt mag je zelf weten, maar de boekhouding wordt overzichtelijker door structuur aan te brengen in de ids.

Er zijn vier types posten:

  • Activa
  • Passiva
  • Uitgaven
  • Inkomsten

Hieronder zie je een voorbeeld van de posten van sportvereniging "Zet 'm op":

Sluit nu het configuratie-tabblad door op het kruisje te klikken dat staat voor "Configureren boekhouding". Het scherm ziet er als volgt uit:

Het tabblad en resultatenrekening is zichtbaar. De posten die we hebben gecreëerd zijn zichtbaar in de balans en de resultatenrekening.

De balans en resultatenrekening worden voor vandaag getoond. Je ziet dat dit scherm is gemaakt op 11 april 2011. Bovenin het tabblad staat een invoerveld waarmee je de datum van de balans en resultatenrekening kunt aanpassen. Het invoerformaat voor de datum is DD-MM-JJJJ. Met dit invoerveld kun je altijd de boekhouding bekijken op een willekeurige datum.

Alle getallen in de balans zijn nul. Dat is voor de meeste verenigingen echter geen realistische situatie. Wat ontbreekt is de startbalans: de beginsituatie van het boekjaar.

4.4. Journalen toevoegen

Gogo account is een eenvoudig boekhoudprogramma. Het kent geen speciale functionaliteit om een startbalans te maken. We kunnen de startbalans namelijk aanmaken met een journaalpost. Journalposten zijn het middel om wijzigingen in de boekhouding aan te brengen. We kunnen dus een startbalans maken door een journaalpost aan te maken.

Kies in het menu de optie "Bewerken" en dan "Toevoegen journaal...". Het volgende scherm verschijnt:

In dit scherm moeten een aantal gegevens worden ingevuld: id is een korte code of omschrijving van de journaalpost. Deze id hoeft niet uniek te zijn voor alle journalen. Gebruik bijvoorbeeld een afkorting van een rekening gevolgd door het volgnummer van een bankafschrift voor journalen die je op basis van dat bankafschrift toevoegt. Dan kun je later eenvoudig deze journalen terugvinden.

De datum waarop de wijziging van de boekhouding plaatsvindt. Voor de startbalans is het handig om de laatste dag voor aanvang van het boekjaar in te vullen. In dit voorbeeld is dat 31 december 2010.

Bij omschrijving kun je een wat langere omschrijving van de journaalpost invoeren.

Bij een journaalpost worden bedragen aan grootboekrekeningen gedebiteerd of gecrediteerd. Voor de startbalans moeten we voor iedere balanspost een bedrag debiteren of crediteren. Gebruik hiervoor de knop "Voeg item toe...". Het volgende scherm verschijnt dan:

Ik heb een aantal fictieve bedragen ingevuld voor een aantal journalen. Ik heb bewust geen bedragen gedebiteerd of gecrediteerd aan debiteuren of crediteuren. Hierop kom ik later terug. Hier is mijn voorbeeld:

Klik nu op de "Ok" knop. De startbalans is nu ingevoerd. Het scherm ziet er nu als volgt uit:

Hoofdstuk 5. Relaties

5.1. Introductie

Voordat we facturen kunnen genereren moeten we eerst de namen en adressen invoeren van de personen die de facturen moeten gaan betalen. Dergelijke personen, bedrijven of instanties worden in gogo account relaties genoemd.

5.2. Relaties aanmaken

Om relaties aan te maken kies je "Bewerken" en dan "Bewerken relaties...". Het volgende scherm verschijnt dan:

Laten we eerst een aantal relaties toevoegen. Druk op "Toevoegen relatie...".

Bij een relatie kun je een naam, adres, postcode en woonplaats en geboortedatum invullen. Je kunt opmerkingen toevoegen die voor uzelf bedoeld zijn, zoals een contactpersoon van een bedrijf.

Je kunt een relatie een type meegeven. Bijvoorbeeld: "competitie", "recreant" of "sponsor". Bij het zoeken van relaties kun je dan snel alle competitiespelers terugvinden door te zoeken op relaties met type "competitie".

om een nieuwe type relatie te creëren kun je op het knopje drukken met het sterretje.

Tot slot heeft iedere relatie een id. Dit is een getal waarmee de relatie binnen het programma wordt gerepresenteerd. De id moet uniek zijn voor iedere relatie. Je kunt later alles wijzigingen van een relatie, behalve zijn id.

Gogo account zal zelf een uniek id-nummer voorstellen. Je mag echter zelf een ander id kiezen.

Hier is een voorbeeld van een relatie:

Ik heb als voorbeeld nog een aantal relaties toegevoegd. Het scherm ziet er nu zo uit:

Hoofdstuk 6. Facturen

6.1. Introductie

Nu de boekhouding voor de vereniging "Zet 'm op" opgezet is, wordt het tijd om de leden een factuur te sturen voor de contributie.

Facturen worden aangemaakt met speciale journalen. Als facturen eenmaal zijn aangemaakt, dan kun je daarna een OpenDocument Text bestand genereren voor de facturen. Met LibreOffice (voorheen heette dit OpenOffice) kun je dan de facturen dan afdrukken op papier.

6.2. Aanmaken facturen

Facturen worden aangemaakt met speciale journalen. Dit gaat als volgt: Kies in het menu voor "Bewerken" en daarna voor "Toevoegen facturen...".

Dit scherm is een sjabloon voor de journalen en facturen. De id, datum en omschrijving worden gebruikt bij de journaalpost en voor de factuur.

Dit sjabloon wordt gebruikt om voor een of meerdere relaties facturen aan te maken. Om een de id uniek te maken voor iedere relatie kan je "{id}" toevoegen aan de id. Bij het genereren van de facturen en journalen wordt dit vervangen door het id van de relatie. Ook kun je "{name}" gebruiken. Dit wordt vervangen door de naam van de relatie.

In het middelste deel van het scherm kun je de journaalpost items definiëren. Typisch zal een van deze posten de post debiteuren zijn. (Voor een creditfactuur zal dit de post crediteuren zijn.) De radioknop voor deze post moet aangezet worden. Hiermee wordt aangegeven dat de overige items de bedragen bevatten die door de relatie betaald moeten worden.

Het volgende scherm toont als voorbeeld een factuur voor de contributie van EUR 75,-.

Als het sjabloon klaar is, dan kun je de speciale journalen en facturen genereren voor een of meerdere relaties. Druk hiervoor op de knop "Toevoegen facturen aan boekhouding". Het relatie-zoekscherm verschijnt:

Selecteer alle competitie spelers door bij type "competitie" te selecteren en daarna op de zoek-knop te drukken.

Selecteer de relaties in de tabel "Gevonden relaties". Druk vervolgens op "Selecteer relatie" om voor ieder van de geselecteerde relaties een journaalpost en factuur te laten genereren.

Gogo account vraagt of je zeker weet dat de facturen worden toegevoegd.

Klik op "Ja" om de facturen te laten genreren. Vervolgens verschijnt de melding dat de facturen zijn toegevoegd aan de boekhouding:

Laten we kijken hoe de gegenereerde journaalpost eruit ziet. Kies in het menu voor "Bewerken" en dan "Bewerken journalen". Alle journalen worden getoond. Ik heb de journaalpost van de factuur geselecteerd. Merk op dat de id van de journaalpost eindigt op de id van de relatie (001) en dat de naam van de relatie voorkomt in de omschrijving. Tevens wordt in de kolom "Factuur" ook het factuurnummer en de naam van de relatie getoond. In de onderste tabel staan de journaalpost items die gegenereerd zijn.

Bij de balans zien we dat er nu EUR 75,- winst is gemaakt. Onder de balans staat bij totaal debiteuren EUR 75,-. Dit bedrag is het totaalbedrag dat relaties nog moeten betalen voor openstaande facturen. Als je consequent omgaat met de post "190 Debiteuren" dan is het bedrag bij "Totaal debiteuren" altijd gelijk aan de post "190 Debiteuren".

6.3. Overzicht facturen

Ik voeg nog twee facturen toe voor twee andere relaties. Laten we de gegenereerde facturen bekijken. Kies in het menu voor "Overzicht" en dan "Facturen...". Het volgende scherm verschijnt:

Er zijn drie facturen zichtbaar. De rode balken geven aan dat deze facturen nog niet voldaan zijn.

Een factuur die voldaan is noemen we gesloten. Gesloten facturen worden standaard verborgen. Gesloten facturen kunnen zichtbaar gemaakt worden door het vakje achter "Toon gesloten facturen" aan te vinken. Gesloten facturen hebben een groene balk.

Het is mogelijk om de facturen van een enkele relatie te bekijken. Door bovenin het scherm op de zoekknop te drukken (achter relatie), verschijnt het relatie-zoekscherm. Kies bijvoorbeeld voor Piet Puk. Nu worden alleen de facturen van Piet Puk getoond:

6.4. Afdrukken facturen

We hebben een aantal facturen aan de boekhouding toegevoegd. Nu moeten we nog facturen afdrukken op papier, zodat we ze aan de relaties kunnen geven.

Het afdrukken gaat in twee stappen. Eerst genereren we een OpenOffice Text document. Met LibreOffice (voorheen OpenOffice) kan dit document worden geopend en worden afgedrukt.

Kies in het menu voor "Rapportage" en dan "Genereer facturen...". Het volgende scherm verschijnt:

Er moeten een aantal dingen worden ingevuld alvorens het OpenOffice Text document gegenereerd kan worden. Ten eerste moet er een sjabloon-bestand worden geselecteerd. Dit is een OpenOffic Text document dat een factuur bevat. Echter, op de plaatsen waar de naam, het adres en de factuurregels moeten verschijnen, staan speciale sleutelwoorden. Bij het genereren van het facturen-documenten wordt per factuur het sjabloon gebruikt en worden de sleutelwoorden vervangen door de betreffende gegevens van de factuur. Een voorbeeld sjabloon is meegeleverd bij gogo account in de samples folder.

6.5. Journaalpost voor betaling van een factuur

Nu de facturen verzonden zijn naar de relaties is het wachten tot de facturen betaald worden. Het creëren van een journaalpost voor een factuurbetaling wijkt iets af van een normale journaalpost. Om dit te illustreren creëren we de journaalpost voor de betaling van de factuur van Piet Puk.

We beginnen op de normale manier met het creëren van de journaalpost:

Nu moeten we aangeven dat de factuur is betaald via de betaalrekening. Dit doen we door de factuur te selecteren die betaald wordt. Klik op het linkse icoontje achter het veld "Factuur". Het scherm "Facturen" verschijnt:

In dit scherm selecteer je de factuur die betaald is. Je kunt de factuur zoeken op basis van het factuurnummer (id) of op de naam van de relatie. Selecteer in de tabel met gevonden facturen de betaalde factuur. Klik vervolgens op de knop "Selecteer factuur".

In het dialoog "Bewerken journaal item" is het factuurnummer en de naam van de relatie (Piet Puk) ingevuld bij "Factuur". De journaalpost die gecreëerd gaat worden ziet er als volgt uit:

In het scherm "Facturen" is nu te zien dat de factuur van Piet Puk betaald is. Let op dat het vakje achter "Toon gesloten facturen" is aangevinkt. Zonder dit vinkje is de factuur van Piet Puk niet zichtbaar.

Hoofdstuk 7. Afsluiten boekhouding

7.1. Introductie

Als het boekjaar voorbij is, dan moet de boekhouding worden afgesloten. Nadat de boekhouding is afgesloten kan hij niet meer worden gewijzigd.

De eindbalans van de boekhouding is tevens de beginbalans van de boekhouding van het volgende boekjaar. Openstaande facturen worden overgenomen in de nieuwe boekhouding. Ook alle relaties worden overgenomen in de nieuwe boekhouding.

Ik sluit de boekhouding meestal na een maand in het nieuwe boekjaar af. Het moment waarop je de boekhouding afsluit is niet belangrijk. Na het verstrijken van het boekjaar kunt je journaalposten blijven toevoegen voor het nieuwe boekjaar. Deze journaalposten worden bij het afsluiten van de boekhouding automatisch toegevoegd aan de boekhouding van het nieuwe boekjaar.

7.2. Afsluiten van de boekhouding

Om de boekhouding af te sluiten kies je in het menu "Bestand" voor de optie "Sluit boekhouding af...". Het volgende venster verschijnt:

De datum per wanneer de boekhouding wordt afgesloten is de eerste dag van het nieuwe boekjaar. Als een boekjaar gelijk loopt met een kalenderjaar, dan is deze datum altijd 1 januari van het nieuwe boekjaar.

De winst of het verlies van het boekjaar wordt typisch geboekt op de post "eigen vermogen". Gogo account is eenvoudig opgezet en weet daarom niet welke post voor eigen vermogen gebruikt wordt. Je moet zelf deze post selecteren.

Tot slot kun je de omschrijving van de nieuwe boekhouding aanpassen. Je zult de omschrijving vooral willen aanpassen als je het jaartal van het boekjaar hebt opgenomen in de omschrijving.

Druk tot slot op "Ok". Zie hier het resultaat:

De winst is toegevoegd aan de post "Eigen vermogen". De uitgaven en inkomsten staan allemaal weer op nul.

Als je de nieuwe boekhouding wilt opslaan, dan zal het programma vragen om een nieuwe bestandsnaam te kiezen. Let op: ieder boekjaar wordt namelijk opgeslagen in een apart bestand. Ik gebruik altijd namen met een jaartal erin. Bijvoorbeeld: boekhouding2011.xml.